De Armeense kwestie, een verhaal in zeven kaarten

(Vertaling: Fubar)

Ruim drieduizend jaar hebben de Armeniërs geleefd op de Zuidelijke Kaukasus en in Oostelijk Klein-Azië en zijn daarmee één van de oudste etnoculturele gemeenschappen op het Euraziatische grondgebied.

Armenië is de eerste staat die het christendom als staatsreligie aannam in 301 na Christus, de Armeniërs vormden later, tegen de 19e eeuw, de grootste christelijke gemeenschap die overleefd had in het door moslims gedomineerde Midden-Oosten. Vandaag de dag is de Armeense bevolking tussen de vijf en acht miljoen personen, met een grote diaspora en ongeveer 3.5 miljoen leven in de republiek Armenië.

De tegenwoordige republiek van Armenië vertegenwoordigt slechts een klein deel van wat ooit Armenië was. Volgens Armeense historici, beslaat dit traditionele thuisland van het begin van de geschiedenis van de natie de zogenoemde Armeense Hooglanden (in het Zuidelijk deel van de Kaukasus en het Oostelijk deel van het Anatolische schiereiland) en de aangrenzende gebieden.

Voor een natie die zo dramatisch de controle verloren is over wat eeuwenlang het thuisland was, is de emotionele relatie tussen het traditionele thuisland en de Armeense nationale identiteit erg sterk en is een essentieel onderdeel van het Armeense zelfbewustzijn.

De brutale vernietiging van de Armeense gemeenschap in de Westelijke helft van het traditionele thuisland tijdens de “Armeense Genocide” aan het begin van de 20ste eeuw verklaart de plek die dit thuisland heeft in het algemene Armeense bewustzijn ook vandaag en verklaart waarom de territoriale kwestie (“Het Armeense Land”) zo belangrijk is voor de Armeense politieke elites.

01

De onlosmakelijke relatie tussen het nationale territorium en de nationale identiteit wordt echter ook verklaard door een ander type van territorium: de historische.

De ruimte van de Armeense herkenbare etniciteit is groter dan het traditionele thuisland en om de Armeense geschiedenis te begrijpen moeten we de Armeense Gouden eeuw identificeren.

Voor Armenië, lijkt deze Gouden Eeuw, territoriaal gezien, de regeerperiode van koning Tigranes de Grote te zijn (95-55 BC). Op zijn toppunt besloeg Tigranes’ Armenië buiten de Armeense Hooglanden de regio’s die we nu kennen als Zuidoost-Turkije, Libanon, Noord-Syrië en Irak, en Noordwest-Iran.

01

Een paar decennia nadat Armenië het christendom als staatsgodsdienst aangenomen heeft in 301 AC, wordt het koninkrijk verdeeld tussen het Byzantijnse rijk en het Sassanidische Perzië. Later, in de 7e eeuw, valt geheel Armenië  onder islamitisch-Arabische heerschappij en blijft Armenië 200 jaar onder vreemde overheersing.

In de 9e eeuw, herwinnen de Bagratid koningen de onafhankelijkheid van het Armeense koninkrijk en slagen er in de grenzen van deze staat uit te breiden.

In de 11e eeuw, werd Bagratid Armenië vernietigd en verdeeld tussen het Byzantijnse Rijk en de Seltsjoek-Turken.

In deze situatie stichtten de Armeense vluchtelingen, op de vlucht voor de invasie van de Seltsjoek-Turken een nieuwe staat in Cicilia, een regio gelegen buiten het traditionele Armeense thuisland en ver van het historische Armenië van Tigranes de Grote. Drie eeuwen lang een welvarende staat tot het nieuwe koninkrijk Armenië aan de mohammedaanse Mammelukken ten prooi viel in 1375.

01

Na de val van de laatste Armeense staat in Cicilia kwam de Armeense wereld onder heerschappij van de rivaliserende Ottomaanse en Perzische Rijken. Tegen het midden van de 19e eeuw werd het oostelijk deel van het traditionele Armeense thuisland geannexeerd door het christelijke Rusland, terwijl het Westelijke Armenië onder mohammedaans Ottomaanse heerschappij bleef.

Zoals christenen onder een strikt islamitisch systeem, werd de Armeense gemeenschap in het Ottomaanse Rijk geconfronteerd met etnische discriminatie en vervolgingen. In deze context is het dat Armeense nationalisten geprobeerd hebben een oplossing te vinden voor deze “Armeense kwestie”; autonomie binnen het Ottomaanse Rijk, of onafhankelijkheid als een “vrije, zelfstandige en verenigde” Armeense staat.

Als resultaat van de Russisch-Turkse oorlog van 1877-78 annexeerde Rusland weer Armeense gebieden en dwong Turkije om de politieke status van de Armeniërs in de Ottomaanse “door Armeniërs bewoonde provincies” te verbeteren.

In februari 1914 accepteerden de Ottomanen nog een Armenian reform package, een hervormingsplan dat voorzag in de oprichting van twee provincies in Ottomaans Armenië als oplossing voor de “Armeense kwestie”. Maar in december 1914 werd dit project verworpen en vonden de Ottomanen een andere oplossing …

01

De Eerste Wereldoorlog heeft de Armeense natie in Turkije dramatisch geraakt. Gezien als een potentieel verraderlijke vijfde colonne werd de Turks-Armeense gemeenschap geïdentificeerd door de Ottomaanse regering als de binnenlandse vijand en, om verdere problemen met deze vijand te voorkomen, had de Ottomaanse staat bepaald dat de Armeniërs verplaatst moesten worden naar Syrië en Mesopotamië.

Volgens moderne schattingen wordt er geloofd dat tot driekwart van de complete Ottomaans Armeense bevolking (tot 1.5 miljoen mensen) stierf als direct gevolg van deze op etniciteit gebaseerde strafmaatregel. Beschouwd als genocide door de Armeniërs, representeert de brute vernietiging van de Ottomaanse Armeense gemeenschap het belangrijkste argument voor de vestiging van een Armeense “safe haven”.

In deze context, in 1919, bij de Vredes Conferentie van Parijs, heeft de Armeense politieke elite geclaimed, na de stichting van een kleine Armeense republiek in Oost-Armenië, soevereiniteit over alle Armeense gebieden en de stichting van een onafhankelijke en verenigde Armeense staat “van de zee tot de zee”.

01

De Armeense claim werd afgewezen door de “Great Powers”, maar het idee van een Armeense staat had enige steun.

Woodrow Wilson, de Amerikaanse president, stelde een nieuwe westelijke grens voor voor de Armeense republiek (Verdrag van Sèvres, 1920). Volgens Wilson, moest de republiek Armenië de Ottomaanse steden Erzurum, Bitlis en Van annexeren en de Pontische kust met de haven van Trabzon.

De uitbraak van de Turks-Armeense oorlog veranderde de situatie: verslagen, tekende Armenië het Verdrag van Alexandropol in 1920 en verliet het ‘Wilson project’.

Daarna, maakte de Russische/Sovjet bezetting van Oostelijk Armenië en het Verdrag van Lausanne (1923) (2*) een definitief einde aan het project van een verenigde Armeense staat. Oostelijk Armenië werd een Sovjet-staat zonder enige officiële irridentistische (3*) aspiraties in de richting van het Wilson’ Armenië.

01

De neergang en de verdwijning van de Sovjet-Unie heeft substantieel de natuur veranderd van de relatie tussen de nieuwe republiek Armenië en de Armeniërs in de diaspora en de naburige landen.

In Azarbeidjan, bijvoorbeeld, eisten de Armeniërs van de voornamelijk door Armeniërs bevolkte regio Nakorno-Karabach de eenheid met Armenië op en, na een burgeroorlog, slaagden ze er in een de facto onafhankelijke staat op te richten. Armenië steunde deze volksstemming door de inwoners van Nagorno-Karabach om over hun eigen toekomst te beslissen, maar de situatie is nog steeds verwarrend en over de uiteindelijke status van de regio moet nog beslist worden.

Hoe dan ook, een eeuw na de Armeense Genocide, lijkt de “Armeense kwestie” nog steeds onopgelost en behoudt zijn territoriale dimensie. In deze context, terwijl een verandering in de Turks-Armeense relaties zeer onwaarschijnlijk de komende jaren, zijn de kansen voor een politieke oplossing voor dit historische vraagstuk “nul tot niks”.

Originele artikel: http://edmaps.com/html/armenia_in_seven_maps.html

Vertaling: Fubar.

 

(1) kaartje “Verdrag van Sèvres”(1920):

01

(2) En nadat Ataturk ingegrepen had. Mag zijn bek eeuwig vollopen met kamelenzeik. Het verdrag van Lausanne(1923):

01

(3*) http://www.almaany.com/en/dict/en-nl/irredentist/

Gerelateerd, Armenië: https://fenixx.org/?s=armeni%C3%AB

 

Comments zijn gesloten.
About Fubar (5725 Articles)
Is van mening dat de Collaborateurs terechtgesteld moeten worden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: